સ્વરાંકન / સ્વર: નયનેશ જાની
કાચમાં રહે છે પારદર્શકતા,
એમ તમે મારામાં આરપાર રહેતાં.
ફૂટી ગયેલા આરપારતાને વળગીને
તાકતી સપાટીઓ તો અંધ,
દાળમાંથી પાન જેમ ઉગી નીકળે છે
એમ આપણને ઉગ્યો સબંધ.
પાનને લીલાશ બેઉ વચ્ચેની દુરતામાં
જોજનનાં પૂર હવે વેહતાં..
તમે મારામાં આરપાર રહેતાં..
આખાયે પૂરને હું બે કાંઠે ઘુઘવતી
ઘૂમરીની જેમ રે વલોવું,
ઘૂમ્યા કરે છે એકધારી ભીનાશ
મને લાગતું ન ક્યાંક મારું હોવું.
હોવા વિનાની કોઈ શક્યતામાં ઓગળીને
જળનો આકાર તમે લેતાં..
તમે મારામાં આરપાર રહેતાં..
સ્વરાંકન / સ્વર: અમર ભટ્ટ
રે’શું અમે ય ગુમાનમાં
હરિ સંગ નહીં બોલીએ
ખોલીશું બારણાં ને લેશું ઓવારણાં
આવકારા દેશું સાનમાં
હરિ સંગ નહીં બોલીએ
આસનિયા ઢાળશું ને ચરણોમાં પખાળશું
આંખ્યું ઉલાળશું તોફાનમાં
હરિ સંગ નહીં બોલીએ
લાપસિયું ચોળશું ને વીંઝણલા ઢોળશું
મુખવાસા દેશું પાનમાં
હરિ સંગ નહીં બોલીએ
મીરાં કે અંતમાં, આ ભરવસંતમાં
જીવતર દઈ દેશું દાનમાં
હરિ સંગ નહીં બોલીએ
મિત્રો,
કવિના પોતાના અવાજમાં તેમની રચનાનું પઠન સંભાળવું પણ એક લાહવો છે. આજથી દરેક શનિવારે એક કાવ્યપઠન મુકવાનો પ્રયત્ન છે. માણીએ ર.પા. ના અવાજમાં તેમની જ એક ગઝલ.
ઈચ્છાઓ અટપટી કે સરળ હોય તોય શું?
કાગળમાં ચીતરેલું કમળ હોય તોય શું?
બારીની આ તરફનો હું એક હિસ્સો છું ‘રમેશ’
પેલી તરફ જવાની તલપ હોય તોય શું?
જંગલ વચ્ચે રહેવા મળ્યું પાનખર રૂપે,
ગુલમ્હોર શ્વાસ જેવા નિકટ હોય તોય શું?
શોધે છે શબ્દકોશમાં જે અર્થ વૃક્ષનો,
તેઓ વસંત જેવા સભર હોય તોય શું?
રંગો કદીયે ભોળાં નથી હોતા એટલે,
લીલુંચટ્ટાક આખું નગર હોય તોય શું?
નખ જેવડું અતીતનું ખાબોચિયું ‘રમેશ’
તરતાં ન આવડે તો સમજ હોય તોય શું?
મારા સપનામાં આવ્યા હરિ,
મને બોલાવી, ઝુલાવી, વ્હાલી કરી.
મારા સપનામાં આવ્યા હરિ.
સામે મરકત મરકત ઊભાં,
મારી મનની દ્વારિકાના સૂબા;
મારા આંસુને લૂછ્યા જરી,
મારા સપનામાં આવ્યા હરિ.
આંધણ મેલ્યાં મેં કરવા કંસાર,
એમાં ઓરી દીધો મેં સંસાર;
હરિ બોલ્યા ‘અરે બ્હાવરી’,
મારા આંસુને લૂછ્યા જરી,
મારા સપનામાં આવ્યા હરિ.
સ્વર: પાર્થિવ ગોહિલ
એક છોકરાએ સિટીનો હિંચકો બનાવી
એક છોકરીને કીધું લે ઝૂલ.
છોકરાએ સપનાનું ખીસું ફંફોસી
ને સોનેરી ચોકલેટ કાઢી રે,
છોકરીની આંખમાંથી સસલીનાં ટોળાએ
ફેંકી કઈ ચિઠ્ઠીઓ અષાઠી રે.
સીધી લીટીનો સાવ છોકરો
ને પલાળ્યો તો બની ગયો બે ત્રણ વર્તુળ.
એક છોકરાએ…
છોકરીને શું એ તો ઝૂલી એ પછી
એને ઘેર જતા થયું સહેજ મોડું રે,
જે કંઈ થયું એ તો છોકરાને થયું
એના સાન-ભાન ચરી ગયું ઘોડું રે.
બાપની પેઢીએ બેસીને ચોપડામાં
રોજ રોજ ચીતરતો ફૂલ.
એક છોકરાએ..
તારી ચૂંટી ખાણીને જગાડવાની ટેવ,
પોપચામાં નીંદર પીચથી રાતું,
ભલું મારું સપનું બગડવાની ટેવ.
હું તો કાગડાથી બ્યોં છું ને એટલે,
તને કાગડાઓ પાળવાનો શોખ થાય,
હું મારા ટેરવાંને કોયલ કરું ને
તારી આ આંબો સંતાડવાની ટેવ.
ને પવન એમ સોંસરવો વાય,
આખું જંગલ થઈ ગયું વાંસળી,
આ મારે પાણીનું ટીપું ભાય
તને દરિયો ઉડાડવાની ટેવ.
સ્વર: વિરાજ – બીજલ ઉપાધ્યાય
સ્વરકાર: રવિન નાયક
આછી આછી રે મધરાતે જીવણ જોયો રે તને,
આછો ઊંઘમાં જીલ્યો, આછો જાગમાં જીલાયો,
જીલાયો ખરબચડા આંસુથી જીવણ રોયો રે તને..
ઝાડીએ ચઢીને અમે ઝુલાણતો દેખ્યો,
ભાઈ ફળીયે મસુજડાનું ઝાડ,
અમે રે જીવણ બંધે પરબીડિયુંને,
તમે કાગળની માંહ્યલું લખાણ.
મારાં વેણુંને આ ભાવે જીવણ, મોહ્યો રે તને…
ઘાસની સળીએ ભોંય વીંધતી ઉગે રે
આવું અમને તો ઉગતા ન આવડ્યું,
ઓછાં ઓછાં અણધેરી છાતીએ ઉભાર્યા
પછી આભ લાગી પૂગતા ન આવડ્યું.
પછી પાછલી પરોઢે જીવણ ખોયો રે તને…
પઠન: અંકિત ત્રિવેદી
હું મરી ગયો.
અંતરિયાળ.
તે શબનું કોણ?
તે તો રઝળવા લાગ્યું.
કૂતરું હાથ ચાવી ગયું
તો સમળી આંતરડાનો લચકો ખેંચી ગઈ
કાગડા મજેથી આંખો ઠોલે
કાન સોંસરી કીડીઓ આવે-જાય
સાલું, સાવ રામરાજ ચાલે…
પવન દુર્ગંધથી ત્રાસીને છૂ
તે વાળ પણ ન ફરકે
- ને આ બાજુ સાંજ પડું પડું થાય.
ઘેર તો જવાનું હતું નહીં.
આખો રસ્તો પગ પાસે બટકેલો પડ્યો હતો.
હું સારો માણસ હતો.
નખમાંય રોગ નહીં ને મરી ગયો.
કવિતા લખતો. ચશ્માં પહેરતો.
ઝાડપાન આઘાત લાગવાના દેખાવમાં ઉભા છે.
પાછળ ઘર કલ્પાંત કરતું હશે.
અને એમ સહુ રાબેતાભેર.
ખરો પ્રેમ માખીનો
જે હજી મને છોડતી નથી.
હું બિનવારસી,
ને જીવ સાલો, કોઈને પેટ પડી
સુંવાળા, સુંવાળા જલસા કરતો હશે.
પણ કાકો ફરી અવતરશે
ને માણસગીરી કરશે, હી હી હી…
- આમ વિચારવેડા કરતો હતો
તેવામાં બરોબર છાતી પર જ –
ના, ના, ઘડીક તો લાગ્યું કે
અડપલું કિરણ હશે.
પણ નહોતું.
છાતી પર પતંગિયું બેઢું’તું…
પતંગિયું… આલ્લે…
સડસડાટ રૂંવાડાં ઊભાં…
લોહી ધડધડાટ વહેવા માંડ્યું
ઓચિંતી ચીસ નીકળી ગઈ કે
હું મરી ગયો નથી…
સોનલ, ત્યારે હું ફરી જીવતો થયો હોઈશ?
સ્વર: આશિત – હેમા દેસાઈ
અરે! મારા આ હાથ છે જડભરત ને ઉપર આંગળીઓ અભણ એક બે,
હું જીવતા મનુષ્યો ગણું તો આ આખા નગરમાં મળે માંડ જણ એક બે.
ઉઝરડા, ઉઝરડા અને લોહીલુહાણ આખાય જીવતરનાં કારણ છે શું?
મેં ફૂટપાથ પર એક જોશીને પૂછ્યું તો એણે કહ્યું કે : સ્મરણ એક બે.
પરબ કઈ તરફ છે, પરબ કઈ તરફ છે ? તરસથી હવે લોહી ફાટી પડે,
નજરમાંથી રણ સ્હેજે ખસતું નથી ને આ હાથોમાં છે ફક્ત ક્ષણ એક બે.
મેં રસ્તાઓ બદલ્યા, મકાનોય બદલ્યાં ને બદલ્યાં શહેરો ને ચહેરા ‘રમેશ’
મરણની લગોલગ ગયો તે છતાંયે ન સાચાં પડ્યાં સ્વપ્ન પણ એકબે.
સ્વર: આશિત દેસાઈ
પાંદડું કેવી રીતે પીળું થયું કોને ખબર?
એટલે કે ઝાડમાંથી શું ગયું કોને ખબર?
શાહીમાંથી આમ ક્યાં ઢોળાય છે તારા સ્મરણ?
એને મારું એક મન ઓછું પડ્યું કોને ખબર?
માછલીએ એકદા જળને પૂછ્યું તું કોણ છે?
એનો ઉત્તર શોધવા જળ ક્યાં ગયું કોને ખબર?
મેં અરીસાને અમસ્તો ઉપલક જોયો ‘રમેશ’
કોણ એમાંથી મને જોતું રહ્યું કોને ખબર?
